Khẳng định tính đúng đắn của Nghị định 109/2026, phản bác luận điệu xuyên tạc, bảo vệ sự minh bạch của hệ thống pháp luật
Thời gian gần đây, trên không gian mạng xuất hiện một số thông tin xuyên tạc, bóp méo nội dung liên quan đến Nghị định 109/2026, cho rằng việc tăng cường thẩm quyền cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã là “lạm quyền”, “xâm phạm hoạt động tư pháp”, thậm chí “đe dọa quyền hành nghề luật sư”. Những luận điệu này được lan truyền với mục đích gây hoang mang dư luận, làm sai lệch nhận thức của người dân về chủ trương cải cách hành chính và tổ chức bộ máy nhà nước.
Cần khẳng định thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã tại Nghị định số 109/2026/NĐ-CP không đồng nhất với thẩm quyền quản lý nhà nước hoặc thẩm quyền kiểm tra đối với hoạt động hành nghề luật sư. Việc cho rằng trao thẩm quyền xử phạt đồng nghĩa với việc Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã trực tiếp đi kiểm tra, quản lý hoạt động luật sư là chưa chính xác về mặt pháp lý và không phù hợp với thiết kế của hệ thống pháp luật hiện hành.
Về bản chất pháp lý, xử phạt vi phạm hành chính là hoạt động áp dụng pháp luật mang tính hậu kiểm, chỉ phát sinh khi đã có hành vi vi phạm cụ thể, được phát hiện theo quy định của pháp luật. Trong khi đó, quản lý nhà nước và kiểm tra chuyên ngành là hoạt động mang tính chủ động, thường xuyên, có tính hệ thống và được thực hiện theo quy định của Luật Luật sư và các quy định pháp luật có liên quan khác.
Do đó, việc giao thẩm quyền xử phạt cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã không đồng nghĩa với việc trao thẩm quyền tổ chức kiểm tra hoạt động hành nghề luật sư. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã không thực hiện hoạt động kiểm tra định kỳ, kiểm tra chuyên sâu về nghiệp vụ hành nghề luật sư (nếu không được phân cấp), cũng không thay thế chức năng quản lý nhà nước của các cơ quan chuyên ngành. Trên thực tế, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã chỉ thực hiện việc xử phạt đối với các hành vi vi phạm hành chính thông qua các kênh như kiến nghị, tố cáo của tổ chức, cá nhân; kết quả phối hợp với cơ quan chuyên môn, cơ quan thanh tra, kiểm tra; hoạt động quản lý địa bàn gắn với chức năng bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; hoặc khi vụ việc đã được cơ quan có thẩm quyền khác phát hiện, không có thẩm quyền xử phạt và chuyển theo quy định. Đối với các hành vi vi phạm mang tính chuyên sâu về nghiệp vụ hành nghề luật sư, đòi hỏi đánh giá chuyên môn, kỹ thuật pháp lý phức tạp, thì việc phát hiện, kiểm tra, kết luận vi phạm thuộc về cơ quan quản lý chuyên ngành.
Dù còn ý kiến khác nhau về việc giao thẩm quyền cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã “tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn”, tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, cấp xã đã và đang được quan tâm, tập trung tăng cường năng lực lãnh đạo, quản lý để đáp ứng với những nhiệm vụ mới được giao. Trong thời gian tới, Đảng và Nhà nước cũng sẽ thực hiện việc đánh giá tổng thể các nhiệm vụ đang được giao cho cấp xã, từ đó, có phương án tiếp tục phân cấp hoặc điều chỉnh và tiếp tục có giải pháp để tăng cường năng lực cho cấp xã.
Có thể thấy, các luận điệu xuyên tạc xung quanh Nghị định 109/2026 đều mang tính suy diễn, đánh tráo khái niệm và thổi phồng vấn đề nhằm tạo tâm lý hoài nghi trong xã hội. Mục tiêu cuối cùng của các đối tượng không phải là góp ý xây dựng chính sách mà là làm suy giảm niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, gây ảnh hưởng đến sự ổn định chính trị - xã hội.
Trước những thông tin trái chiều trên không gian mạng, mỗi người dân cần tỉnh táo, chủ động tiếp cận thông tin từ các nguồn chính thống, đồng thời nâng cao hiểu biết pháp luật để không bị dẫn dắt bởi các luận điệu sai trái. Việc hiểu đúng bản chất của các chính sách, quy định pháp luật không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của chính mình, mà còn góp phần giữ vững trật tự, kỷ cương và sự ổn định của xã hội./.
Trần Ngọc Tường Vi
