NIỀM TIN VỮNG, KHÁT VỌNG LỚN: VĂN HOÁ GÓP PHẦN BỒI ĐẮP BẢN LĨNH DÂN TỘC, HÌNH THÀNH NĂNG LỰC VÀ SỨC MẠNH MỀM QUỐC GIA

Cùng với đổi mới mạnh mẽ tư duy lý luận về chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, Đảng ta đã có nhận thức sâu sắc về vai trò của văn hóa và con người đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước trong bối cảnh mới. Vì vậy, diện mạo và thành tựu nổi bật của đất nước trên tất cả lĩnh vực của đời sống xã hội những năm qua luôn có dấu ấn, đóng góp đậm nét của văn hóa.

Không chỉ là sức mạnh mềm, văn hóa còn là “năng lượng gốc” vô tận của dân tộc

Với mục tiêu, quan điểm lấy giá trị văn hóa là nền tảng, sức mạnh nội sinh quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế-xã hội và lấy con người là trung tâm, chủ thể, nguồn lực quan trọng nhất bảo đảm sự phát triển hài hòa, bền vững của đất nước, văn kiện Đại hội XIII của Đảng khẳng định: “Phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hóa, con người Việt Nam thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc”.

Nếu như trong thời bao cấp trước đây, văn hóa thường được quan niệm một cách phiến diện, đơn giản chỉ là “cờ đèn kèn trống”, hình thức bề nổi, ít có đóng góp cho sự phát triển kinh tế-xã hội, thì khoảng hai thập niên trở lại đây, Đảng ta khẳng định vị thế, vai trò ngày càng quan trọng của văn hóa đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Văn hóa không chỉ là “hồn cốt của dân tộc, văn hóa còn thì dân tộc còn” như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định tại Hội nghị văn hóa toàn quốc (tháng 11-2021), mà lĩnh vực văn hóa được Đảng ta xác định phải đặt ngang hàng với lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội.

Tại Lễ kỷ niệm 80 năm truyền thống ngành văn hóa (28-8-1945 / 28-8-2025), Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, văn hóa xây dựng nên dáng hình của dân tộc, định hình hệ giá trị quốc gia và là “năng lượng gốc” vô tận của dân tộc Việt Nam. Mọi thành tựu văn hóa đều bắt đầu từ việc kiên định đường lối đúng đắn, tôn trọng quy luật văn hóa và đặt con người ở trung tâm. Khi đường lối đúng, cơ chế phù hợp thì sức sáng tạo của đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa được giải phóng, sức mạnh của cộng đồng được khơi dậy và bừng sáng.

Cách đặt vấn đề của Đảng ta về phát triển văn hóa như vậy không chỉ phù hợp với xu thế, kinh nghiệm khai thác, phát huy tối đa “sức mạnh mềm” của văn hóa trong chiến lược phát triển, định vị thương hiệu quốc gia của các nước trên thế giới, mà còn phù hợp với tình hình thực tiễn phát triển của đất nước ta hiện nay.

Ban hành quyết sách, đầu tư nguồn lực thực chất để phát triển văn hóa

Quán triệt phương châm “Nói đi đôi với làm”, đã nói là làm, làm thực chất và mang lại hiệu quả thiết thực để người dân được thụ hưởng cuộc sống vật chất, tinh thần ngày càng sung túc, phong phú, trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều quyết sách quan trọng để biến văn hóa ngày càng trở thành sức mạnh mềm của quốc gia và là động lực, mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, góp phần xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam thời đại mới.

Với việc chủ động, tích cực khai thông, tháo gỡ thể chế “điểm nghẽn” về phát triển văn hóa, tạo hành lang pháp lý thông thoáng thúc đẩy phát triển văn hóa ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội, Quốc hội khóa XV đã sửa đổi, bổ sung, thông qua nhiều luật quan trọng như Luật Di sản văn hóa, Luật Điện ảnh..., đặc biệt là quyết định chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035.

Theo đó, tổng nguồn vốn thực hiện giai đoạn 2025-2030 tối thiểu là 122.250 tỷ đồng. Chương trình được xây dựng thành 9 dự án thành phần, bao phủ toàn diện từ phát triển con người, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, bảo tồn di sản, thúc đẩy văn học-nghệ thuật, phát triển công nghiệp văn hóa, đẩy mạnh c.h.u.y.ể.n đ.ổ.i s.ố, đến xây dựng nguồn nhân lực và hội nhập quốc tế. Đây không chỉ là một chương trình đầu tư công mà còn là sự khẳng định về tầm quan trọng của văn hóa trong đường lối phát triển kinh tế-xã hội, góp phần tăng cường sức mạnh nội sinh, nâng tầm vị thế, thương hiệu quốc gia Việt Nam trên trường quốc tế và trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Dấu ấn văn hóa trong đời sống chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước

Những chủ trương, quyết sách chiến lược, thực chất của Đảng và Nhà nước có ý nghĩa mở đường, dẫn dắt và tạo nền tảng, bệ đỡ cho văn hóa “cất cánh”. Cùng với trách nhiệm vào cuộc của hệ thống chính trị và toàn xã hội, lĩnh vực văn hóa đạt được nhiều thành tựu vượt bậc; diện mạo văn hóa của đất nước có những thay đổi đáng kể; đời sống văn hóa xã hội ngày càng sôi động, phong phú và trở thành một trong những nhân tố quan trọng góp phần gắn kết tinh thần cộng đồng, tình dân tộc, nghĩa đồng bào sâu sắc.

Những năm qua, nhất là 2 năm 2024-2025, chúng ta chứng kiến sự thăng hoa chưa từng có của các hoạt động văn hóa, nghệ thuật có quy mô tầm cỡ quốc gia. Hàng loạt sự kiện lớn của đất nước như kỷ niệm 70 năm Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, 80 năm thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, 95 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, 80 năm Đề cương văn hóa Việt Nam, 50 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, 100 năm Báo chí cách mạng Việt Nam, 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam... kéo theo hàng loạt hoạt động văn hóa, nghệ thuật, lễ hội, triển lãm đặc sắc, thu hút sự tham gia của hàng triệu người dân và du khách quốc tế.

Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật không chỉ góp phần nhân lên tình yêu Tổ quốc mà còn góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam có cơ hội phát triển khả quan. Trong 3 năm gần đây (2023-2025), chỉ tính 10 bộ phim nội có doanh thu từ 240 tỷ đồng đến hơn 700 tỷ đồng, điện ảnh Việt Nam đã đạt doanh thu kỷ lục gần 4.000 tỷ đồng, nổi bật là các phim: Mưa đỏ, Mai, Lật mặt 7: Một điều ước, Tử chiến trên không...

Đời sống âm nhạc cũng có sự bùng nổ với hàng loạt chương trình nghệ thuật chính luận lớn, nhiều concert quốc gia thu hút hàng vạn khán giả trực tiếp cổ vũ, thưởng thức như: Rạng rỡ Việt Nam, Tổ quốc trong tim, Tự hào là người Việt Nam, 80 năm hành trình Độc lập-Tự do-Hạnh phúc, Tôi yêu Tổ quốc tôi... Nhiều chương trình âm nhạc hiện đại kết hợp truyền thống xuất hiện như: Anh trai vượt ngàn chông gai, Chị đẹp đạp gió rẽ sóng, Anh trai say hi... không chỉ mang lại hàng trăm tỷ đồng doanh thu mà còn mở ra một hướng đi mới của ngành công nghiệp giải trí Việt Nam. Sau 13 tập phát sóng, chương trình Anh trai say hi 2025 tiếp tục khẳng định sức nóng khi ghi nhận hơn 23 tỷ lượt nghe và xem toàn cầu trên mọi nền tảng, qua đó góp phần quảng bá, lan tỏa hình ảnh đất nước, con người, văn hóa Việt Nam đến với bạn bè quốc tế.

Mới đây, Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 với 10 ngành công nghiệp văn hóa chủ chốt được ưu tiên phát triển, gồm: Điện ảnh; Mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm; Nghệ thuật biểu diễn; Phần mềm và các trò chơi giải trí; Quảng cáo; Thủ công mỹ nghệ; Du lịch văn hóa; Thiết kế sáng tạo; Truyền hình và phát thanh; Xuất bản. Đây không chỉ là một cú hích đột phá phát triển để công nghiệp văn hóa hướng tới mục tiêu đến năm 2030 đóng góp 7% tổng sản phẩm trong nước (GDP) mà còn là cơ sở để nước ta phấn đấu trở thành quốc gia phát triển về công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí trong khu vực châu Á, khẳng định vị thế Việt Nam trên bản đồ công nghiệp văn hóa thế giới.

Theo PGS, TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, những thành tựu trên lĩnh vực văn hóa trong nhiệm kỳ Đại hội XIII đã chứng tỏ Đảng, Nhà nước luôn coi văn hóa là điểm tựa, là trụ cột để quy tụ niềm tin, khơi dậy khát vọng và tạo động lực đưa đất nước ta bước vào thời kỳ phát triển mới-thời kỳ vừa giữ gìn bản sắc, vừa tự tin hội nhập quốc tế.

Đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu phấn đấu trở thành nước phát triển, thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Thời đại toàn cầu hóa, tình hình thế giới biến động phức tạp, khó lường, nguy cơ mất bản sắc dân tộc trước chủ nghĩa “bá quyền văn hóa” đang đòi hỏi các quốc gia, trong đó có Việt Nam, càng phải chú trọng giữ gìn, bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc vững mạnh từ gốc rễ.

Để dân tộc tự tin vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, thịnh vượng, phồn vinh, văn hóa càng phải thể hiện sứ mệnh soi đường, dẫn dắt, bồi đắp bản lĩnh, củng cố niềm tin, hình thành năng lực và sức mạnh mềm quốc gia; đồng thời góp phần xây dựng, hoàn thiện chuẩn mực con người Việt Nam, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước./.

Quân đội nhân dân