TỪ “MẤT TÍCH” ĐẾN “BẮT CÓC”: MỘT KỊCH BẢN ĐƯỢC DỰNG LÊN TỪ NHỮNG KHOẢNG TRỐNG THÔNG TIN

Vừa xuất hiện thông tin 03 người Nguyễn Đức Thuận, Hồ Phạm Hiệp Huy và Thái Công Trường Sơn bị Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an khởi tố, tạm giam, trên mạng xã hội lập tức xuất hiện một “kịch bản” khác: hai người được cho là đã “mất tích tại Campuchia”, sau đó bị “bắt cóc”, đưa về Việt Nam và bị “dựng hồ sơ” để truy tố.

Đáng chú ý, cách diễn giải này được lan truyền rất nhanh, trong khi những tình tiết cốt lõi của vụ việc vẫn đang được cơ quan chức năng điều tra.

Vậy hãy thử tách sự việc ra khỏi câu chuyện được kể về sự việc.

Một: “Mất liên lạc” không đồng nghĩa với “bị bắt cóc”.

Việt Tân và một số nguồn tin nước ngoài dẫn thông tin cho rằng Nguyễn Đức Thuận và Hồ Phạm Hiệp Huy mất liên lạc tại Campuchia từ ngày 18/9, từ đó đặt nghi vấn họ bị bắt cóc.

Nhưng về mặt logic, mất liên lạc chỉ chứng minh một điều: không còn liên lạc được với một người tại một thời điểm nhất định. Nó không tự động chứng minh người đó bị bắt cóc, càng chưa đủ để xác định ai là người thực hiện, diễn biến đưa người qua biên giới như thế nào.

Biến một khoảng trống thông tin thành một kết luận chắc chắn chính là bước nhảy mà người đọc cần cảnh giác.

Hai: “Bắt cóc” là một cáo buộc; “phát hiện nhập cảnh trái phép” là một tình tiết được cơ quan chức năng công bố cụ thể.

Theo thông báo ngày 28/9 của Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an, hồi 21 giờ 50 phút ngày 18/9, Đồn Biên phòng cửa khẩu Mỹ Quý Tây phát hiện 03 người đang nhập cảnh trái phép từ biên giới Campuchia vào Việt Nam. Cơ quan chức năng cũng công bố cụ thể danh tính cả 03 người và quá trình bàn giao hồ sơ sau đó.

Đây là điểm cần phân biệt.

Một bên là một cáo buộc về “bắt cóc”.

Một bên là một thông tin tố tụng có thời gian, địa điểm, danh tính và quá trình xử lý được công bố.

Muốn phủ nhận thông tin thứ hai thì phải đưa ra chứng cứ cụ thể, chứ không thể chỉ lặp lại thông tin thứ nhất.

Ba: Đừng cố biến vụ việc thành câu chuyện “bị bắt chỉ vì là thành viên Việt Tân”.

Đây cũng là cách đánh tráo bản chất rất dễ gây hiểu nhầm.

Thông tin được Bộ Công an công bố không chỉ nói đến yếu tố tổ chức. Cơ quan chức năng cho biết 03 người bị phát hiện trong tình trạng nhập cảnh trái phép; Nguyễn Đức Thuận bị phát hiện sử dụng 02 căn cước công dân mang tên người khác và mang hộ chiếu Na Uy, còn Hồ Phạm Hiệp Huy mang hộ chiếu Úc mang tên Tran Hiep.

Sau quá trình điều tra, ngày 28/9, cả ba bị khởi tố để điều tra về hai tội danh cụ thể là “Khủng bố” và “Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức”; các quyết định khởi tố và lệnh tạm giam được Viện Kiểm sát nhân dân tối cao phê chuẩn.

Như vậy, việc cố tình rút gọn toàn bộ vụ việc thành câu chuyện “thành viên Việt Tân bị bắt vì hoạt động chính trị” đã bỏ qua hàng loạt tình tiết mà cơ quan tố tụng đang xem xét.

Bốn: Cụm từ “dàn dựng” cũng không thể thay thế cho chứng cứ.

Một số thông tin bên ngoài đang sử dụng những cụm từ như “fabricated charges” hoặc cho rằng vụ án được dựng lên.

Nhưng nếu nói một vụ án bị “dàn dựng”, câu hỏi tối thiểu phải là:

Dàn dựng ở khâu nào?

Dàn dựng việc nhập cảnh trái phép?

Dàn dựng giấy tờ?

Dàn dựng việc phát hiện tại khu vực biên giới?

Hay dàn dựng cả quá trình bàn giao hồ sơ, điều tra và việc Viện Kiểm sát phê chuẩn các quyết định tố tụng?

Nếu không chỉ ra được bằng chứng cụ thể cho từng cáo buộc, những từ ngữ như “dàn dựng”, “bắt cóc”, “đàn áp” chỉ mới dừng ở nhận định của phía đưa ra cáo buộc, chưa thể được biến thành sự thật khách quan.

Năm: Điều đáng chú ý nhất là cách một khoảng trống thông tin bị biến thành một câu chuyện hoàn chỉnh.

Trình tự được lan truyền rất dễ nhận thấy:

“Mất liên lạc” → “mất tích” → “bị bắt cóc” → “bị đưa về Việt Nam” → “bị dựng hồ sơ” → “bị đàn áp xuyên quốc gia”.

Trong khi giữa những mắt xích ấy vẫn còn rất nhiều câu hỏi cần chứng cứ để xác định.

Đó chính là điểm cần phản bác.

Không phải cứ một câu chuyện được lặp lại nhiều lần thì nó trở thành sự thật.

Không phải cứ gắn thêm những từ ngữ gây phẫn nộ thì các tình tiết chưa được chứng minh tự nhiên trở thành bằng chứng.

Và càng không thể lấy tuyên bố của một tổ chức có liên quan trực tiếp đến những người bị khởi tố làm chứng cứ duy nhất để kết luận toàn bộ vụ án.

Tất nhiên, cũng cần nói rõ: 03 người mới bị khởi tố, tạm giam để điều tra, chưa phải là phán quyết kết tội cuối cùng. Cơ quan An ninh điều tra cho biết vụ án vẫn đang tiếp tục được điều tra, làm rõ.

Nhưng chính nguyên tắc đó phải được áp dụng cho cả hai phía:

Chưa thể lấy cáo buộc “bắt cóc, dàn dựng” làm sự thật khi chưa có chứng cứ xác thực; cũng chưa thể lấy việc khởi tố làm kết luận cuối cùng về tội trạng.

Điều cần thiết lúc này không phải là dựng thêm một “kịch bản” mới, mà là nhìn vào chứng cứ, trình tự tố tụng và kết quả điều tra.

Bởi một vụ án có thể còn nhiều tình tiết cần làm rõ.

Nhưng một điều chắc chắn: khoảng trống thông tin không phải là giấy phép để bất kỳ ai muốn viết câu chuyện gì cũng được.

TuTu.01

Ẩn bớt