QUAN ĐIỂM SAI TRÁI, THÙ ĐỊCH NÚP BÓNG VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT

Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bên cạnh những trận tuyến trực tiếp, còn có một mặt trận đặc biệt quan trọng là mặt trận tư tưởng, văn hóa. Đây là nơi các giá trị, nhận thức và niềm tin xã hội được hình thành, củng cố và lan tỏa. Văn học, nghệ thuật là lĩnh vực sáng tạo có sức tác động sâu rộng, góp phần phản ánh hiện thực, bồi đắp tâm hồn, hun đúc lòng yêu nước và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của Internet và mạng xã hội, không gian sáng tạo và phổ biến các tác phẩm văn học, nghệ thuật ngày càng rộng mở. Bên cạnh những giá trị tích cực, cũng xuất hiện nguy cơ một số cá nhân lợi dụng hình thức sáng tác, biểu đạt nghệ thuật hoặc danh nghĩa “phản biện”, “góc nhìn khác” để truyền tải thông tin sai lệch, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận những giá trị đã được thực tiễn và pháp luật xác lập. Khi được thể hiện dưới hình thức một tác phẩm nghệ thuật, những nội dung này có thể tạo tâm lý tiếp nhận thiếu cảnh giác, nhất là đối với người trẻ.

Nhận diện thủ đoạn núp bóng văn học, nghệ thuật

Một trong những điểm đáng chú ý là việc sử dụng hình thức nghệ thuật để làm giảm sự cảnh giác của người tiếp nhận. Những thông tin, quan điểm thiếu căn cứ có thể được lồng ghép trong tiểu thuyết, truyện ký, hồi ký, phim ảnh, âm nhạc, hội họa hoặc các sản phẩm truyền thông trên nền tảng số.

Cần phân biệt rõ giữa hư cấu nghệ thuật, quyền sáng tạo và việc cố ý đưa thông tin sai sự thật, xuyên tạc hoặc vi phạm pháp luật. Một tác phẩm có góc nhìn khác, cách thể hiện khác không đồng nghĩa với một tác phẩm sai trái. Việc nhận diện phải dựa trên nội dung cụ thể, nguồn thông tin, cách thức thể hiện, mục đích và mức độ tác động của tác phẩm, thay vì chỉ căn cứ vào việc tác phẩm đó có quan điểm khác biệt.

Dấu hiệu cần lưu ý là khi một tác phẩm cố tình bóp méo sự kiện lịch sử đã được kiểm chứng; lựa chọn, cắt ghép thông tin theo hướng đánh tráo bản chất sự việc; sử dụng nhân vật, lời thoại hoặc tình tiết hư cấu để dẫn dắt người đọc đến những kết luận sai lệch; hoặc biến một vấn đề cá nhân thành sự phủ nhận, quy kết đối với cả một tổ chức, cộng đồng hay một giai đoạn lịch sử.

Đáng chú ý, trong môi trường số, một nội dung dù ban đầu chỉ xuất hiện trong một tác phẩm cũng có thể nhanh chóng được cắt ghép thành hình ảnh, video, trích dẫn hoặc bình luận rồi lan truyền trên nhiều nền tảng. Vì vậy, việc đánh giá một nội dung cần đặt trong tổng thể tác phẩm và kiểm chứng với các nguồn thông tin đáng tin cậy, thay vì chỉ dựa vào một đoạn trích hoặc một thông tin được lan truyền trên mạng xã hội.

Không đánh đồng sáng tạo nghệ thuật với xuyên tạc, sai sự thật

Văn học, nghệ thuật cần sự sáng tạo, đa dạng về cách tiếp cận và phong phú về phương thức biểu đạt. Quyền sáng tạo, quyền biểu đạt của cá nhân được pháp luật bảo vệ trong khuôn khổ pháp luật. Đồng thời, tác phẩm văn học, nghệ thuật cũng là đối tượng được pháp luật về quyền tác giả bảo hộ.

Vì vậy, đấu tranh với những quan điểm sai trái, thù địch núp bóng văn học, nghệ thuật không đồng nghĩa với phủ nhận quyền sáng tạo hoặc ngăn cản những cách nhìn khác nhau. Điều cần đấu tranh là những hành vi cố ý lợi dụng hoạt động sáng tác, phổ biến tác phẩm để truyền bá thông tin sai sự thật, xuyên tạc lịch sử, xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc vi phạm các quy định của pháp luật.

Đây cũng là nguyên tắc cần được quán triệt trong quá trình tiếp nhận và xử lý thông tin. Không nên vội vàng quy kết một tác phẩm là “sai trái, thù địch” chỉ vì tác phẩm có cách tiếp cận khác; ngược lại, cũng không nên mặc nhiên coi mọi nội dung được đặt dưới danh nghĩa “nghệ thuật” là đúng đắn và không cần kiểm chứng.

Chủ động kiểm chứng, tỉnh táo trước thông tin trên không gian mạng

Để nhận diện và đấu tranh hiệu quả, trước hết cần nâng cao khả năng tiếp nhận thông tin có chọn lọc. Khi gặp một nội dung gây tranh cãi về lịch sử, chính trị, xã hội, người sử dụng mạng xã hội cần kiểm tra nguồn phát, tác giả, bối cảnh, đối chiếu với các tài liệu chính thống và tránh chia sẻ những thông tin chưa được kiểm chứng.

Đối với các cơ quan, tổ chức và lực lượng làm công tác tuyên truyền, cần chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, dễ tiếp cận; đồng thời tăng cường giải thích, đối thoại và cung cấp căn cứ để người dân có khả năng tự kiểm chứng thông tin. Khi phát hiện nội dung có dấu hiệu vi phạm pháp luật, cần căn cứ tính chất, mức độ và quy định pháp luật để xử lý phù hợp, tránh phản ứng cảm tính hoặc tranh luận thiếu căn cứ.

Luật An ninh mạng năm 2018 đã tạo khuôn khổ pháp lý cho việc bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội trên không gian mạng; hệ thống pháp luật hiện hành cũng có các quy định liên quan đến việc xử lý thông tin sai sự thật và các hành vi vi phạm trên môi trường mạng.

Phát huy trách nhiệm xã hội của đội ngũ văn nghệ sĩ

Văn học, nghệ thuật có sức lan tỏa đặc biệt. Một tác phẩm có giá trị không chỉ ở khả năng phản ánh hiện thực mà còn có thể góp phần nuôi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, hướng con người đến những giá trị chân, thiện, mỹ.

Mỗi văn nghệ sĩ vì vậy cần phát huy trách nhiệm xã hội, ý thức công dân và đạo đức nghề nghiệp; tôn trọng sự thật, tôn trọng lịch sử và lợi ích quốc gia, dân tộc. Cùng với đó, cần khuyến khích những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật, phản ánh sinh động đời sống, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp và củng cố niềm tin xã hội.

Đấu tranh trên lĩnh vực văn học, nghệ thuật không phải là đóng cửa với những góc nhìn khác biệt, mà là nâng cao khả năng phân biệt giữa sáng tạo có trách nhiệm với việc lợi dụng sáng tạo để truyền bá thông tin sai lệch, xuyên tạc và vi phạm pháp luật.

Lịch sử là ký ức của dân tộc, được hình thành từ những sự kiện và trải nghiệm đã được lưu giữ, nghiên cứu và kiểm chứng qua nhiều thế hệ. Vì vậy, bảo vệ sự thật lịch sử không chỉ là bảo vệ quá khứ mà còn là bảo vệ khả năng nhận thức đúng đắn về hiện tại và tương lai.

Mỗi cán bộ, đảng viên, văn nghệ sĩ và người sử dụng mạng xã hội cần nâng cao ý thức trách nhiệm, chủ động kiểm chứng thông tin, không tiếp tay lan truyền nội dung chưa được xác thực. Khi mỗi người biết tỉnh táo trước thông tin, tôn trọng sự thật và sử dụng quyền sáng tạo, quyền biểu đạt trong khuôn khổ pháp luật, không gian văn hóa, văn học, nghệ thuật sẽ thực sự trở thành môi trường góp phần xây dựng con người, bồi đắp bản sắc dân tộc và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.

VĐS08

Ẩn bớt